We leven in een tijd van grote maatschappelijke-, technologische- en klimaatveranderingen. Dat betekent dat op allerlei terreinen bestaande zekerheden, omgangsvormen e.d. niet meer vanzelfsprekend zijn, of zelfs niet meer werken. Om goede oplossingen te vinden met draagvlak, moeten we echte discussies kunnen voeren. Het ‘maatschappelijk debat’ tussen de instituties zal meer gevoed moeten worden door meningen van burgers. Er zal daarom een platform moeten komen waarin een gekozen onafhankelijke raad van journalisten en wetenschappers discussies voorbereiden en begeleiden. 

Comfortzone?

We leven in een tijd waarin grote maatschappelijke-, technologische- en klimaatveranderingen plaatsvinden. Dat betekent dat op een aantal terreinen bestaande zekerheden, omgangsvormen, relaties en intenties niet meer vanzelfsprekend zijn, of zelfs niet meer werken. Op sommige terreinen moeten we misschien wel terug naar iets dat we toch achter ons hadden gelaten? Op andere terreinen moeten we weer vechten voor iets wat we toch al hadden bevochten? Dat ligt buiten de comfortzone van veel mensen. Dat is, denken wij, ook een van de oorzaken van het verzet hiertegen.

Huiswerk

Toch zal het moeten. We moeten zekerheden tegen het licht houden en waar nodig opnieuw formuleren. Denk aan discussies over: onze Nederlandse identiteit, groeiende racismedebat, onaantastbaarheid van het menselijk lichaam <-> onze groeiende digitale identiteit, dubbele nationaliteit, onzekerheid voor vluchtelingen <-> veiligheid voor ons etcetera. We kunnen dit samen oplossen als we hier echt samen over praten (en dat is iets anders dan pingpongen op de sociale media).

Maatschappelijk debat

Het maatschappelijk debat vindt meestal niet bij de burgers plaats, dan wel wordt hun mening daarin niet verwerkt. Meestal is het maatschappelijk debat de discussie die plaats vindt in instituties als overheden, polderspelers e.a. Parallel daaraan vinden er allerlei debatten online plaats, die meestal geen schoonheidsprijs verdienen als het gaat om de kwaliteit van het debat.

Echte discussies

Dit werkt alleen als we elkaar niet, tijdens dat proces, meteen de maat nemen of veroordelen. De kunst bij deze lastige onderwerpen is gek genoeg niet om het met zijn allen eens te worden.

De kunst is om 1) er zo met elkaar over te praten dat iedereen een even grote stem heeft, en 2) dat we niet voor de ander invullen waarom hij of zij dat zegt. Pro-Sinterklaas is niet perse racistisch, als de ander er niets racistisch bij denkt. Voor sommigen is het wel kwetsend. Daar kunnen we het dan over hebben.

En na die discussie: dan moeten we ermee kunnen leven dat we het niet allemaal eens zijn. Zelfs als we elk voor onszelf het standpunt van die ander vreselijk en beledigend vinden. Dat hoort namelijk bij vrijheid van meningsuiting: je eigen mening kunnen uiten, maar ook snappen dat die ander diezelfde vrijheid heeft. En die ander heeft dus misschien wel een andere kwetsende mening ….

Platform

Veel online discussies worden gevoerd op het scherpst van de snede, deels door genoemde reaguurders. Er is o.a. daardoor een zwijgende meerderheid ontstaan, die zich ver houdt van die discussies. Daarnaast bleek bij het Oekraïne- en Brexit-referendum dat er tot na het referendum misverstanden waren over soms basale feiten. Ook is het lastig voor de meesten van ons om overzicht te krijgen van alle feiten en meningen, o.a. door de overvloed aan informatie op het web. Daarbij is het dan vaak ook nog onduidelijk of de informatie goed en betrouwbaar is.

Er zal daarom een platform moeten komen waarin een gekozen onafhankelijke raad van journalisten en wetenschappers discussies voorbereiden en begeleiden. Feiten, argumenten en posities worden geordend en helder gepresenteerd. Dit platform zal toegankelijk moeten zijn voor Nederlanders van LBO tot HBO/WO-niveau. Hopelijk gaat dan ook de ‘zwijgende meerderheid’ meer meedoen.

NB: dit platform is al bedacht en in Beta gemaakt, voor journalisten. Het zal overigens nooit op een commercieel platform kunnen worden ingericht, omdat het doel van platforms als Facebook, Twitter etc. is om geld te verdienen aan advertenties en het verkopen van privé-gebruikersdata. Daarnaast is het niet in hun belang om transparant te zijn.