Sinds de Tweede Wereld-oorlog hebben wij ons gericht op de VS als grote voorbeeld. De EU is ontstaan in de luwte van de bescherming die de NATO, in feite de VS, ruimhartig heeft geboden. Met het verzwakken van de rol van de VS in de internationale arena, zowel politiek als economisch, zal Europa zelfstandiger en zelfbewuster moeten gaan opereren. Van Oost-Europa via West-Azië en Centraal-Azië naar China (de oude zijderoute).

Ontwikkelingen

Sinds de Tweede Wereld-oorlog hebben wij ons gericht op de VS als grote voorbeeld. De Angelsaksische opvattingen over economie, vrijhandel, kapitalisme zijn omarmd. De EU is ontstaan in de luwte van de bescherming die de NATO, in feite de VS, ruimhartig heeft geboden. Met het verzwakken van de rol van de VS in de internationale arena, zowel politiek als economisch, zal Europa zelfstandiger en zelfbewuster moeten gaan opereren. Dat zal ook consequenties hebben voor de defensie-uitgaven.

Oost-Europa

In de praktijk spelen de Oost-Europese landen nauwelijks een rol in het Nederlandse leven, terwijl Europa een markt is waar nog veel terrein te winnen is. Aandacht hiervoor zal sterk moeten gestimuleerd, van scholing in talen tot exportsubsidies en samenwerking met Oost-Europese landen.

India, China e.a.

De sterk gegroeide invloed van China is een realiteit. Nederland en de EU zullen zich moeten beraden welke delen van onze economie we willen laten opkopen, en welke niet; of onder welke voorwaarden. Het lijkt ons nu te overkomen. Maar ook vele andere landen in Azië zijn interessant. Daarom zal aandacht voor handel met Aziatische landen ook sterk moeten gestimuleerd, van scholing in talen tot exportsubsidies en samenwerking tussen landen.