Skip to main content

Provincies worden uitvoeringsorgaan

Provincies hebben voor de meeste Nederlanders geen enkele rol in onze democratie, ook al leveren de Provinciale Staten de getrapt gekozen Eerste Kamerleden. De rol van de Eerste Kamer is onderwerp van “De staatscommissie Bezinning parlementair stelsel”, maar voorlopig zal er dus weinig veranderen. Wij stellen om de provincies zoveel mogelijk te versoberen tot een soort Provinciale Uitvoeringsorganisaties. Ook een fusie met de Waterschappen ligt voor de hand. De energiemiljarden van de provincies moeten worden overgeheveld naar het Deltaplan Nederland Duurzaam.

Provincies nu

Provincies hebben voor de meeste Nederlanders geen enkele rol in onze democratie. Weliswaar worden de Eerste Kamer leden gekozen uit de gekozen leden van Provinciale Staten, maar deze getrapte verkiezingen maken het veel te abstract. En omdat leden van Eerste Kamer niet rechtstreeks te kiezen zijn, voeren de kandidaten ook geen verkiezingscampagnes.

Wel hebben provincies een rol als bestuurslaag tussen overheid en gemeenten. Het is de vraag of die functie compleet opgetuigde provinciale besturen en organisaties (nog) rechtvaardigt.

Een andere issue zijn de energiemiljarden die de provincies op hun rekening hebben gekregen na de verkoop van hun belang in de energiebedrijven die zij oorspronkelijk zelf in bezit hadden. Een deel van de provincies zit daarmee op miljarden die ook in hun provincie besteed mogen worden.

Voorlopig

Voorlopig zullen provincies een rol moeten houden om de Eerste Kamer leden te kunnen kiezen. Het werk van de genoemde commissie + de grondwetswijziging die dan mogelijk moet worden doorgevoerd zullen nog vele jaren duren.

Een ander punt zijn de werkzaamheden. Er zal kritisch gekeken moeten worden of de huidige rol van de provincies als tussenlaag tussen overheid en gemeenten nog op alle beleidsterreinen nodig is. Zo groot is Nederland nou ook weer niet. Provincies zouden een soort Provinciale Uitvoeringsorganisaties kunnen worden.

Energiemiljarden

De gelden uit de energiemiljarden kunnen beter, en heel toepasselijk, besteed worden aan het Deltaplan Nederland Duurzaam, waar wij op zeer korte termijn mee willen beginnen.

Waterschappen

Ook de waterschappen hebben voor de meeste Nederlanders geen enkele rol in onze democratie. De noodzaak om besturen van waterschappen te kiezen lijkt ook te ontbreken, al zal er toegezien moeten worden op een gelijke verdeling van alle belangen (burgers, agrarische bedrijven e.a.). Een fusie met de provincies ligt daarom voor de hand.

Deltaplan Nederland Duurzaam

Er komt een Deltaplan Nederland Duurzaam (zie ook McKinsey), Nederland eindelijk gaat starten met de overgang naar een duurzame samenleving. Internationale klimaatdoelstellingen zijn aardig, maar werken natuurlijk niet om elkaar te motiveren om deze omslag te maken. Het Deltaplan wordt een ‘programma’ dat het ontwikkelen van de financiële randvoorwaarden, technologische innovaties en burgerprojecten behelst. En samenhang brengt in alle verschillende initiatieven en platforms. Uitgangspunt is dat het een plan is waarin burgers, bedrijven en organisaties samenwerken, waarbij de overheden faciliteren.

Huidige situatie

Rekenkamer: het huidige energiebeleid kent drie doelen: betaalbaarheid, betrouwbaarheid en duurzaamheid. Als we terugkijken op tien jaar energiebeleid, zien we dat het beleid niet wezenlijk verandert, maar dat verschillende kabinetten wel steeds andere accenten leggen. In vergelijking tot andere EU-lidstaten bevindt Nederland zich met het realiseren van het aandeel duurzame energie in de achterhoede. Ook is er beperkte samenhang en prioritering in het energiebeleid, waardoor ook parlement en samenleving onvoldoende inzicht kunnen krijgen in de gevolgen van de keuzes in het energiebeleid. Een substantieel deel van de instrumenten voor verduurzaming van het energiebeleid werkt onvoldoende doelmatig en/of doeltreffend.

Deltaplan

Het Deltaplan wordt een ‘programma’ dat het ontwikkelen van de financiële randvoorwaarden, technologische innovaties en burgerprojecten behelst. Het plan moet nog worden uitgewerkt, maar overzicht, samenhang, prioritering en verantwoording zijn de pijlers.

Financiering

Financiering zal mogelijk worden door investeringen van pensioenfondsen, banken en andere partijen, binnen garanties die door overheden op verschillende niveaus gegeven kunnen worden.

Een volgende bron zijn burgers zelf die via crowdfunding kunnen deelnemen. Sowieso zal het goed zijn voor het draagvlak om alle burgers, klein en groot, aandelen te geven.

Een andere bron komt uit het plan om provincies te veranderen in een soort uitvoeringsorganen (en niet net te doen alsof ze voor de burgers een functie vervullen die gerelateerd is aan de verkiezingen). De eerder verkregen gelden uit de verkoop van energiebedrijven kunnen naar het Deltaplan.

De regering kan op dit moment lenen met een bijzonder lage rente, dus financiering is praktisch gezien niet een groot probleem. Door die lage rente hebben de rentebetalingen ook geen grote directe consequenties voor de begroting, maar leningen moeten wel terugbetaald worden. Overigens heeft de bankencrisis laten zien dat als het moet, dat er dan geld is. Voor ons is het klimaat net zo urgent als het eventuele omvallen van systeembanken.

Volksvertegenwoordigers: urgenda!

Discussies in de Tweede Kamer gaan steevast over de vraag of iets wel is doorgerekend. Goede voorstellen zijn daarom in het begin al afgeschoten in plaats van de collega te vragen de voorstellen uit te werken. Je zou bijna zeggen dat ze op de stoel van de minister van Financiën gaan zitten. En je zou zeggen dat ze blij zijn dat er iemand met een ambitieus plan komt, gezien de urgentie van de situatie.

Ideeën

Naast de gebruikelijke ideeen van isolatie, opwekking, cradle to cradle etc. alvast wat andere ideeen:

3D en insecten: er zijn insecten die op sommige continenten al een van oudsher een eiwitrijke aanvulling op het voedsel vormen. Wij stellen voor om dit alternatief versneld te onderzoeken en de productie ervan te vergroten. Dit geldt ook voor 3D printen van voedsel.  #ondernemend

Drijvende zelfvoorzienende steden: Een idee is om maatregelen te nemen voor als de stijging van het zeewater versnelt doorzet. Een plan is om een drijvende stad te bouwen, die volledig zelfvoorzienend is en een afspiegeling is van de Nederlandse bevolking. Een prachtig exportproduct voor Nederland, en een goede voorbereiding mochten we inderdaad de ruimte ingaan.

Economie, duurzaam kapitalisme, werkeloosheid

De (VVD-)regering grijpt meer en meer direct in in het economische leven en verstoort daarmee de markt. Nederlandse bedrijven worden in hun concurrentiepositie benadeeld door een overheid die belastinginkomsten wil van internationale bedrijven. Datzelfde belastinggeld wordt vervolgens in een verkiezingsjaar weer gebruikt om kiezers te winnen. De omslag naar een duurzame Nederlandse economie verloopt ondertussen nog steeds tergend traag.

Wij zijn voor duurzaam kapitalisme: winst op korte en lange termijn. Er komen daarom twee deltaplannen: Deltaplan Nederland Duurzaam en Deltaplan Nederland Digitaal. Tenslotte: met alle vernieuwingen die eraan komen is er een grote kans dat iedereen straks wel een periode in zijn leven geen betaald werk heeft. Laten we kunnen we het begrip werkeloosheid daarom afschaffen. Je hebt betaald werk, of je draagt op een andere manier bij aan de maatschappij; iedereen.

Economie gaat beter door …

Door internationale ontwikkelingen en onze eigen bedrijven groeit de economie nu. De goede resultaten die nu worden geclaimd zijn in feite ‘inhaal’-groei van de bedrijven zelf, die volgend jaar zal afvlakken. Onze regering heeft namelijk tijdens de crisis bezuinigd én op terreinen als de zorg een systeemwijziging doorgevoerd, met veel ontslagen als gevolg. Door dit ‘snoeien in de winter’ loopt Nederland 3 jaar achter en heeft ca. 200.000 werkelozen meer dan nodig was geweest.

De regering claimt deze verbetering. Dat was alleen terecht geweest als de verbeterde overheidsfinanciën hadden geleid tot belastingverlaging om daarmee het besteedbaar inkomen te verhogen. Of als de regering zo sterk had geïnvesteerd in grote projecten of innovatiesubsidies, dat er een zichtbare extra groei was ontstaan. Dat is niet het geval.

Wel wordt, in dit verkiezingsjaar, ruimhartig uitgedeeld uit de financiële meevallers; voor elk wat wils. De overheid grijpt sowieso meer en meer in in de economie met toeslagen en kortingen, om burgers een bepaald inkomen of pensioen te garanderen. Voor een liberale regering als deze VVD-regering is dat opmerkelijk.

NB: overigens leeft 1 op de 12 kinderen onder de armoedegrens. Dat is 2 in elke klas. Die kinderen zijn bijvoorbeeld ziek op hun verjaardag om niet te hoeven trakteren; want dat kunnen hun ouders niet betalen. Een flink deel hiervan zijn allochtone kinderen (d.w.z. kinderen van ouders met een migratie-achtergrond). Alleen al economisch gezien, maar ook gezien de integratie-issues die nu spelen, is het ons voorstel om dit snel en concreet aan te pakken. Om hun ‘koopkrachtplaatje’ te verbeteren.

Grote bedrijven

Wij hebben nu een overheid die grote (internationale) bedrijven bevoordeelt met belastingvoordelen. Daarmee verstoort zij die heilige marktverwerking, die koste wat het kost in sectoren als zorg, onderwijs en zelfs inburgeringscursussen moest worden ingevoerd. Onze eigen bedrijven worden hierbij direct benadeeld. Zij moeten immers wel volledig belasting betalen. Een flink deel van de investeringen van die grote bedrijven is dus niet anders dan gederfde belastinginkomsten van Nederland, Ierland, Luxemburg en vele andere EU landen. En van belastinginkomsten kun je ook thuiszorg betalen, of investeren in duurzaamheid.

Burgers zien en voelen daarnaast dat de overheid niet in staat is om tegen de grote tech-giganten als Facebook, Google, Uber e.a. op te treden. Ook zij betalen te weinig belasting. Maar daarnaast hebben zij kennelijk vrij spel als het gaat om privacy en andere regelgeving. Hippe initiatieven als Airbnb en Uber heten ‘de nieuwe deeleconomie’ terwijl het gewoon gaat om geld verdienen aan taxiritten en huizen verhuren. Echte ‘peer-to-peer’ bedrijven zijn het al lang niet meer, getuige de internationale bedrijven die duizenden appartementen in Airbnb exploiteren waar geen ‘goeie peer’ meer in te vinden is. Daarnaast gelden voor hen andere regels dan voor taxichauffeurs en hoteleigenaren, zowel voor kwaliteit als voor belastingen. Partij Bonte Koe vindt dat deze praktijken zijn doorgeschoten. De Nederlandse overheid moet opkomen voor de privacy van haar burgers, en zij moet zorgen voor gelijke regels voor alle spelers.

De polder staat onder water

Het aantal vakbondsleden wordt alsmaar kleiner, en tegelijkertijd wordt de macht van de lobbypartijen alsmaar groter. Een grote en behendige speler is bijvoorbeeld VNO-NCW (die ook samen willen werken met Wilders). Kijkend naar de grote problemen in integratie, duurzaamheid, zorg e.a. wordt het duidelijk dat ‘de polder’ niet heeft kunnen zorgen voor oplossingen of versnelling. Wel heeft zij kunnen zorgen dat er de afgelopen jaren weinig stakingen waren, wat in ieder geval voor de werkgevers gunstig was.

Met name bij de vakbonden is de ‘democratische basis’ net zo dun is als die van de politieke partijen: de meeste werknemers zijn geen lid. Er zullen daarom alternatieven moeten komen. Als werknemers bijvoorbeeld vinden dat hun CEO teveel verdient, dan zullen zij zichzelf moeten organiseren om daar iets aan te doen. De vakbonden kunnen of willen dat kennelijk niet, ondanks het feit dat de productiviteit de laatste jaren veel sterker is gestegen dan de lonen. Argumenten genoeg; de wil ontbreekt.

Van kapitalisme naar duurzaam kapitalisme

De stelling dat het kapitalisme zijn langste tijd heeft gehad delen wij niet, tenminste niet in de basiselementen. Achter de economische definities zit de menselijke aard als echte motor. Concurrentie, groei en beloning zullen altijd een belangrijke motivatie blijven voor mensen om het bedrijf te willen laten groeien of meer te willen gaan verdienen. En winst maken is ook mooi. Alleen: lange termijn winst is beter. Het ongebreidelde marktdenken is alleen in Den Haag nog trendy; de voorlopers in de zakelijke wereld zijn al verder.

Wij zijn daarom voor ‘duurzaam kapitalisme’: gericht op korte én de lange termijn. Realistische economische politiek maar wel ook realistisch voor een periode die langer is dan een huidige kabinetsperiode. Lekker winst maken, maar tegelijkertijd samen met alle partijen zorgen dat Nederland het duurzaamste én meest concurrerende land van Europa wordt.

Klimaat en Deltaplan Nederland Duurzaam

Het klimaat verandert al en daar moeten we ons aan aanpassen. De maatregelen om daar wat aan te doen kosten veel geld. Maar: die kosten komen toch. In plaats van dat steeds uit te stellen, kunnen we die kosten beter nu maken en zorgen dat het straks geen noodmaatregelen worden. Als we er nu voor gaan, dan kunnen burgers en bedrijven nog optimaal kiezen en profiteren van de omslag. Wij stellen daarom voor om een Deltaplan Nederland Duurzaam te starten waarin burgers, bedrijven en instellingen samen Nederland duurzaam gaan maken. En wel morgen.

Deltaplan Nederland Digitaal

Een tweede plan is Deltaplan Nederland Digitaal waardoor de digitale ontwikkelingen waarin we al wel voorlopen nog verder te versnellen. Nog sneller internet tot in alle uithoeken van Nederland, robotisering waar mogelijk, optimale gegevensuitwisseling, big data voor alle bedrijven. Maar wel met de menselijke maat: robotisering als hulpmiddel om onze doelen te bereiken. Dankzij robots meer tijd voor zorgverleners aan het bed wat sterk bijdraagt aan het genezingsproces. En vanuit strenge privacy regels.

MKB

Het MKB is erbij ingeschoten door de passieve opstelling van diezelfde overheid, waardoor er tijdens de crisis onnodig veel faillissementen zijn geweest. De overheid zal zich niet alleen meer moeten bekommeren om grote (internationale) bedrijven maar juist ook om het MKB. De afgelopen regeringsperiode is er geen echte vooruitgang geboekt met het verruimen van kredieten; de banken zijn in feite met rust gelaten. Economisch gezien is het daarnaast slimmer om de zogenaamde ‘snelle groeiers’ te steunen uit het MKB; zij zorgen namelijk voor de banengroei.

Er zal ook hier een inhaalslag moeten plaatsvinden door verhogen van innovatiesubsidies, garantiestelling bij microkredieten, faciliteren van crowdfunding e.d.. Daarnaast zal er nu echt werk gemaakt moeten worden van meer concurrentie op de Nederlandse financiële markt (voor zover de nieuwe fintech-bedrijven daar niet al voor zorgen). Ook zal de overheid nog veel moeten werken aan een portal waarin bedrijven al hun informatie kunnen aanleveren en vervolgens al hun subsidieaanvragen e.a. kunnen afhandelen. Dan wordt er echt werk gemaakt van het streven om de administratieve rompslomp te verminderen.

Nivelleren

In de publieke sector zijn wij voor het eindelijk afronden van het moeizame proces rondom de Balkenende norm: alle afwijkingen aanpakken en klaar.

Start-ups of ‘snelle groeiers’

Terwijl de start-ups al toe zijn aan een volgende generatie (complexere producten, langere ontwikkeltijden, hogere investeringen), heeft de regering pas dit jaar hun belang onderkend. Het geval wil alleen dat de Nederlandse overheid slecht scoort in bijdrage aan innovatie, bijv. in het MKB in de landbouwsector. De groei en innovatie komt van de bedrijven zelf. Economisch gezien is het daarnaast slimmer is om de zogenaamde ‘snelle groeiers’ te steunen (start-up of niet); zij zorgen namelijk voor de banengroei.

Werkeloosheid, maatschappelijke werkplicht, vervangend werk

Werkeloosheid zal waarschijnlijk nooit meer opgelost kunnen worden, o.a. vanwege de voortschrijdende digitalisering en robotisering. Natuurlijk zullen er banen bijkomen door economische groei, bijv. door ons Deltaplan Nederland Duurzaam en Deltaplan Nederland Digitaal. Ook zullen er andere banen komen. De ontwikkelingen gaan alleen zo snel, dat de kans groot is dat er gedurende langere periodes steeds weer een mismatch is tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt.

Voor de langere termijn is het daarom beter om niet langer te spreken van werkeloosheid. Het alternatief: iedereen kan een periode in zijn leven meemaken dat hij of zij geen betaald werk heeft, buiten de eigen schuld om. Hetzelfde geldt voor werken in de sector waarin je bent opgeleid. We kunnen we er maar beter vanuit gaan dat iedereen tijdens het werkzame leven in verschillende sectoren gaat werken (zoals nu al de praktijk is in heel veel carrières).

Ons voorstel daarom: we schaffen het begrip werkeloosheid af. We richten het zo in dat iedereen óf betaald werk heeft, óf een andere bijdrage heeft aan de maatschappij. Iedereen.

Hoe werkt dat? Op het moment dat iemand geen werk (meer) heeft in de voorkeursbaan, en hij of zij zelf geen alternatief kan vinden, dan wordt een baan toegewezen. Bijvoorbeeld in de tuinbouw voor seizoenswerk of andere sector. Accepteren van vervangend werk in een andere sector wordt de regel. Dit treedt in werking binnen enkele weken na het beëindigen van het vorige werk. De mogelijkheid om te solliciteren moet vanzelfsprekend blijven.

Mocht dat vervangende werk er niet zijn, of mocht het echt niet geschikt zijn, dan treedt de maatschappelijke dienstplicht in werking. Daarin worden verplicht werkzaamheden voor de gemeenschap verricht. Het gaat dan om werk in de zorg, mantelzorg, diensten voor verenigingen en stichtingen, vrijwilligerswerk, crowdsourcing (voorbeeld: corrigeren van scans van oude documenten voor musea e.a.).

Belangrijk onderdeel is dat er altijd (online) opleidingen kunnen worden gevolgd, zodat iemand weer kan aansluiten bij de nieuwe wensen op de arbeidsmarkt.

Dit zal gaan om een wisselend aantal uren per week, en verschillende werkzaamheden, afhankelijk van de persoonlijke omstandigheden. Dit geldt ook voor mensen die arbeidsongeschikt zijn, vanzelfsprekend binnen hun mogelijkheden.

Bijkomend voordeel van deze aanpak is dat vrijwel iedereen altijd mee doet, andere mensen ontmoet, beweegt, en toegang heeft tot opleidingen. Dure en complexe projecten om mensen daartoe over te halen zijn minder nodig. Dit geldt bijvoorbeeld voor de ca. 160.000 kansarmen die Nederland in 2016 telt (100.000 in 2008). Dit heeft gunstige effecten op integratie en andere aspecten van sociale cohesie. Ook hoeven er minder mensen uit andere landen van Europa en daarbuiten te komen. Eerst wordt namelijk de kaartenbak van heel Nederland gebruikt om openstaande vacatures in te vullen.

Digitale dijken voor veilige infrastructuur?

Het internet is al jaren veel meer dan toegang tot het web voor particulieren, bedrijven en organisaties. Het belang van een veilig en stabiel internet zal door het ‘internet of things’, zelfrijdende auto’s en andere ontwikkelingen nog exponentieel groter worden. Het is de vraag of het samenspel van elkaar concurrerende telecom- en kabel/glasvezelbedrijven een infrastructuur garandeert die de privacy waarborgt en tegelijkertijd tegen aanvallen bestand is. Dit geldt des te meer voor een noodsysteem dat de overheid in staat moet stellen te reageren op aanvallen of andere ‘events’ als grote overstromingen.

Het kan daarom nodig worden dat de overheid een organisatie in het leven roept, die, net als bij Tennet voor elektriciteit, de basisinfrastructuur van vast- en mobielinternet en kabel verzorgt. De splitsing tussen beheer en transport van energie wordt daarmee dus ook toegepast bij communicatie. De oude ‘nutsvoorzieningen’ van post, telegrafie en telefonie komen daarmee deels weer terug bij de overheid. Internet kan immers beschouwd worden als “zijnde van openbaar nut omdat het belangrijke producten of diensten levert die in het algemeen belang zijn” (Wikipedia: Nutsbedrijf).