Skip to main content

Provincies worden uitvoeringsorgaan

Provincies hebben voor de meeste Nederlanders geen enkele rol in onze democratie, ook al leveren de Provinciale Staten de getrapt gekozen Eerste Kamerleden. De rol van de Eerste Kamer is onderwerp van “De staatscommissie Bezinning parlementair stelsel”, maar voorlopig zal er dus weinig veranderen. Wij stellen om de provincies zoveel mogelijk te versoberen tot een soort Provinciale Uitvoeringsorganisaties. Ook een fusie met de Waterschappen ligt voor de hand. De energiemiljarden van de provincies moeten worden overgeheveld naar het Deltaplan Nederland Duurzaam.

Provincies nu

Provincies hebben voor de meeste Nederlanders geen enkele rol in onze democratie. Weliswaar worden de Eerste Kamer leden gekozen uit de gekozen leden van Provinciale Staten, maar deze getrapte verkiezingen maken het veel te abstract. En omdat leden van Eerste Kamer niet rechtstreeks te kiezen zijn, voeren de kandidaten ook geen verkiezingscampagnes.

Wel hebben provincies een rol als bestuurslaag tussen overheid en gemeenten. Het is de vraag of die functie compleet opgetuigde provinciale besturen en organisaties (nog) rechtvaardigt.

Een andere issue zijn de energiemiljarden die de provincies op hun rekening hebben gekregen na de verkoop van hun belang in de energiebedrijven die zij oorspronkelijk zelf in bezit hadden. Een deel van de provincies zit daarmee op miljarden die ook in hun provincie besteed mogen worden.

Voorlopig

Voorlopig zullen provincies een rol moeten houden om de Eerste Kamer leden te kunnen kiezen. Het werk van de genoemde commissie + de grondwetswijziging die dan mogelijk moet worden doorgevoerd zullen nog vele jaren duren.

Een ander punt zijn de werkzaamheden. Er zal kritisch gekeken moeten worden of de huidige rol van de provincies als tussenlaag tussen overheid en gemeenten nog op alle beleidsterreinen nodig is. Zo groot is Nederland nou ook weer niet. Provincies zouden een soort Provinciale Uitvoeringsorganisaties kunnen worden.

Energiemiljarden

De gelden uit de energiemiljarden kunnen beter, en heel toepasselijk, besteed worden aan het Deltaplan Nederland Duurzaam, waar wij op zeer korte termijn mee willen beginnen.

Waterschappen

Ook de waterschappen hebben voor de meeste Nederlanders geen enkele rol in onze democratie. De noodzaak om besturen van waterschappen te kiezen lijkt ook te ontbreken, al zal er toegezien moeten worden op een gelijke verdeling van alle belangen (burgers, agrarische bedrijven e.a.). Een fusie met de provincies ligt daarom voor de hand.

Agile besturen

Bij de regering lijkt de huidige manier van projecten doen en prioriteren op slecht uitgevoerde Prince2. Agile principes zijn bij de overheid wel al in zwang, met name ‘scrum’ projectmanagement. Bij agile government ligt in ieder geval agile portfoliomanagement voor de hand, om activiteiten en projecten te prioriteren en in hun samenhang uit te voeren. De afweging tussen nieuwe en bestaande methoden moet per project genomen worden. Daarmee kan de overheid haar burgers en bedrijven de meeste toegevoegde waarde leveren voor de laagste mogelijke kosten. Tenslotte zou ‘evidence based’ normaal moeten zijn: beleid op basis van wetenschappelijke inzichten. Rapporten opzij schuiven omdat de uitkomsten niet bevallen moet moeilijker worden.

Huidige situatie

De huidige manier van projecten doen, prioriteren maar ook omgaan met gewijzigde situaties bij de overheid lijkt op slecht uitgevoerde Prince2. De problemen met de IT projecten zijn een goed voorbeeld. Kenmerk hiervan is ‘grote plannen maken en die uitvoeren’, en te laat nieuwe inzichten of gewijzigde situaties verwerken. Grote projecten moeten uitgevoerd blijven worden, maar de manier waarop kan natuurlijk beter.

Van klokkenluiders naar continue verbeteren

Na een zeer lange aanloop zijn er nu eindelijk betere constructies voor klokkenluiders. Die moeten voorlopig zeker blijven. De noodzaak van deze constructies laat alleen wel zien dat de houding in betrokken organisaties nog teveel intern gericht is (geen vuile was buiten) en dat continue verbeteren nog niet vanzelfsprekend is. (Dan is immers een klokkenluider niet nodig).

‘Evidence based’ is nu niet evident

Men zou denken dat inzichten uit wetenschappelijk onderzoek maar ook ‘evidence’ uit parlementaire enquetes e.d. een sterke positie hebben in de besluitvorming bij regering en parlement. Toch worden rapporten en aanbevelingen eenvoudig opzij geschoven; deels ten gunste van de ‘inzichten’ van lobbypartijen. Wij pleiten ervoor dat regering en parlement moeten verantwoorden waarom zij wat wel en wat niet van de aanbevelingen omzetten in beleid.

Agile, lean, appreciative enquiry

Agile principes zijn zeker bij de overheid in zwang. Methoden als ‘scrum’ voor projectmanagement en ‘lean’ voor procesverbetering worden steeds vaker toegepast. Er komt ook meer aandacht voor best practices en continue verbetering, in plaats van het focussen op fouten. Ook methoden als ‘appreciative enquiry’ doen opgeld.

Agile government

Bij agile government ligt in ieder geval agile portfoliomanagement voor de hand, om activiteiten en projecten te prioriteren en in hun samenhang uit te voeren. Dit is ook precies wat nodig lijkt bij het huidige energiebeleid, volgens de aanbevelingen van de Rekenkamer.

Het kan agile zijn om voor Prince2 te kiezen

Het is overigens een valkuil om te denken dat alle nieuwe methoden de oude methoden moeten vervangen. Los van de theoretische en praktische voordelen kost elke verandering ook geld en aandacht. Er zijn allerlei situaties die niet optimaal zijn, maar waarin er geen business case is voor een grootscheepse verandering. Ook zijn veel van de nieuwe methoden en theorieën nog niet goed bewezen, en al helemaal niet per sector. Wat in de IT werkt, hoeft in de overheid niet te werken etc. Voor een complexe nieuwe IT oplossing kies je een andere aanpak dan een eenvoudige oplossing in een streng gereguleerde omgeving.

Deltaplannen plannen

Bij het opstellen en uitvoeren van het Deltaplan Nederland Duurzaam en Deltaplan Nederland Digitaal zullen wij zoveel mogelijk vanaf het begin pragmatisch toepassen wat werkt. Geen modegrillen, en ook niet vanzelfsprekend bestaande methoden. En natuurlijk altijd op basis van onze principes: samenwerken en transparantie.

NB: dit hoofdstuk moet nog worden verbeterd en aangevuld. Kunt u hieraan bijdragen? Mail ons dan naar info@partijbontekoe.nl.

Eerste Kamer

Er is meer en meer kritiek op de Eerste Kamer en een aantal partijen is zelfs voor afschaffing. Oorzaak is de Eerste Kamer zelf omdat zij een Tweede Tweede Kamer is geworden, waarin de loyaliteit aan de politieke partijen veel te belangrijk is geworden. De rol van de Eerste Kamer is onderwerp van “De staatscommissie Bezinning parlementair stelsel”, maar voorlopig zal er weinig veranderen. De leden zouden zich vanaf 15 maart 2017 weer ‘zonder last en ruggespraak’ alleen moeten wijden aan het toetsen van wetsvoorstellen op rechtmatigheid, uitvoerbaarheid, proportionaliteit, handhaafbaarheid en consistentie met andere wetgeving. 

Principe

De Eerste Kamer toetst wetsvoorstellen met name aan een aantal criteria: rechtmatigheid, uitvoerbaarheid, proportionaliteit, handhaafbaarheid en consistentie met andere wetgeving. Als er op één of meer van deze punten twijfel bestaat, heeft de senaat een aantal opties. Zij kan op de eerste plaats proberen meer duidelijkheid te krijgen, of proberen verbeteringen in het wetsvoorstel te realiseren of ze kan de wetsvoorstellen verwerpen. Dat laatste gebeurt weinig.

Eerste Kamer levert niet altijd kwaliteit

De praktijk is helaas dat de leden van de senaat ook loyaal zijn aan hun partijen. Zij laten door de coalitie voorgestelde wetten door die niet aan de genoemde toets van rechtmatigheid, uitvoerbaarheid, proportionaliteit, handhaafbaarheid en consistentie met andere wetgeving voldoen. Veel wetgeving van de afgelopen jaren hadden voor ‘uitvoerbaarheid’ een zware onvoldoende moeten krijgen en dat is ook gebleken (DBA, WMO, ontslagrecht). In die gevallen zijn de senatoren dus zwaar tekort geschoten. Veel burgers hebben daar bijzonder lang onder geleden. Recent is de DBA/ZZP wet on hold gezet.

Eerste Kamer is te politiek

Het is zelfs zo gemeengoed geworden dat de senatoren partij-gestuurd zijn dat er in het verleden is gesteld dat het huidige kabinet de moeizame relaties met de Eerste Kamer over zichzelf had afgeroepen, omdat ze nou eenmaal in de formatie-besprekingen te weinig met de samenstelling van de Eerste Kamer had rekening gehouden!

De consequentie van deze politieke houding is dat de Eerste Kamer iets deels doorlaat of probeert te amenderen op basis van stemverhoudingen van twee jaar daarvoor. De senatoren worden immers gekozen bij de provinciale verkiezingen. Dit maakt onze veel-partijen democratie er niet beter op. We hebben nu in feite een Tweede Tweede Kamer. Als dit in de toekomst zo blijft dan zal de Eerste Kamer veel meer een afspiegeling van onze diverse maatschappij moeten worden. Naast de vele blanke hoogopgeleide juridisch kijkende leden zullen er dan ook anderen moeten komen, die slechte wetgeving wel tegenhouden.

Terugzendrecht

Eén van de voorstellen is om de Eerste Kamer een ‘terugzendrecht’ te geven. De Eerste Kamer zou wetsvoorstellen waarvan zij vindt dat ze de toets der kritiek niet kunnen doorstaan dan kunnen terugsturen naar de Tweede Kamer. Vervolgens kan de Tweede Kamer het voorstel aanpassen. Wat ons betreft geldt dit voor aanpassingen op het gebied van de genoemde criteria van rechtmatigheid, uitvoerbaarheid, proportionaliteit, handhaafbaarheid en consistentie met andere wetten. Vervolgens kan de Tweede Kamer dit opnieuw aanbieden aan de Eerste Kamer waarna het automatisch wordt aangenomen. Het voldoet dan immers aan die criteria.

NB: het terugzendrecht op basis van ‘de toets der kritiek’ gaat uit van een Eerste Kamer die geen partijpolitiek bedrijft. Dit is alleen wel zo. De formulering zou moeten worden: het ‘terugzendrecht op basis van partijpolitieke overwegingen’.

Werkbaar?

Een andere optie is om de bespreking in de Eerste Kamer alleen rondom de genoemde criteria te laten plaatsvinden. En vervolgens de senatoren alleen over deze criteria hun mening te laten geven. In de praktijk zullen zij nog steeds om partijpolitieke redenen kunnen stemmen, maar zullen zij zich in ieder geval moeten verantwoorden over die criteria.

Voorlopig niet afschaffen

Ook hier proberen wij de situatie te verbeteren door maatregelen te nemen, in plaats van afschaffen. De ‘Staatscommissie Bezinning parlementair stelsel zal zijn werk moeten doen, maar voorlopig zal er ‘ dus weinig veranderen. Tegelijkertijd speelt deze issue al heel lang. Er zal daarom in de tussentijd bijzonder transparant met de besluitvorming in de Eerste Kamer omgegaan moeten worden om te bezien of maatregelen als recht van terugzending ook werken.

Kwaliteit besluitvorming en de waan van de media

Veel besluitvorming door regering of parlement vindt plaats op partijpolitieke gronden of tactische overwegingen richting de verkiezingen. Er worden door kabinet en parlement daarnaast veel specifieke maatregelen genomen die niet onderdeel zijn van een meer omvattende aanpak van een probleem. Veel specifieke maatregelen zijn reacties op berichten over incidenten in de media. 

Ons voorstel is om wetsvoorstellen en andere maatregelen veel explicieter te baseren op wetenschappelijke inzichten en ervaringen en bevindingen uit het verleden. Daarnaast zullen alle voorstellen voorzien moeten worden van niet alleen een lobby-paragraaf maar ook een evaluatie-paragraaf.  Tenslotte zouden maatregelen veel nadrukkelijker in een kader van korte-, middellange- en langetermijn maatregelen worden geplaatst.

Praktijk

Van veel wetten die zijn aangenomen, ook door de Eerste Kamer, was vanaf het begin niet duidelijk wat die precies wanneer zouden opleveren. Recent bij de evaluatie van de besparingswetten uit 2012 is duidelijk geworden dat er van de 512 voorgenomen wetten 488 zijn uitgevoerd (dat klinkt positief), maar dat het eigenlijk niet duidelijk is wat de effecten zijn geweest. Het begrotingstekort is weliswaar gedaald, maar daar hebben ook andere factoren een rol gespeeld. Aangezien veel maatregelen directe en vaak grote effecten hebben gehad op burgers en bedrijven, zou het toch logisch zijn om te verwachten dat het meten van de effecten bij het opstellen en goedkeuren van de wet zouden zijn meegenomen.

Parlementaire enquêtes

Er worden parlementaire enquêtes en andere belangrijke onderzoeken gedaan bij issues met grote impact op de samenlevingen. Onze volksvertegenwoordigers hebben deze bevindingen met veel moeite weten te ontfutselen aan vaak zeer complexe dossiers. Het staat regeringen nu vrij om de moeizaam verkregen inzichten eenvoudig weg terzijde te schuiven, bijvoorbeeld omdat maatregelen niet passen op partijpolitieke gronden of tactische overwegingen richting de verkiezingen. Recent is dat gebeurd met bevindingen rondom IT projecten. Dit soort enquêtes zijn kostbaar, en het kost de volksvertegenwoordigers veel tijd.

Ons voorstel is tweeledig. Er moet een veel explicietere verantwoording komen waarin punt voor punt wordt uitgelegd op welke gronden aanbevelingen (niet) worden overgenomen. Daarnaast zullen we in maart 2017 bij de vorming van de nieuwe coalitie dit soort bevindingen meteen gebruiken als input.

Onderbouwing en toetsing

In het algemeen is het ons voorstel om wetsvoorstellen en andere maatregelen veel explicieter te baseren op wetenschappelijke inzichten en ervaringen en bevindingen uit het verleden.

Daarnaast zullen alle voorstellen voorzien moeten worden niet alleen van een lobby-paragraaf maar ook van een toets-paragraaf. De maatregel is kennelijk bedoeld om een effect te bereiken. De vraag is dan: welk effect en wanneer en hoe kunnen we zien of het werkt?

Waan van de dag

Er worden door kabinet en parlement veel specifieke maatregelen genomen die niet onderdeel zijn van meer omvattende aanpak van een probleem. Zo kan het voorkomen dat maatregelen elkaar tegenwerken. Er wordt bijv. ontwikkelingshulp gegeven aan een land in Afrika dat door onze handelsbeperkingen zijn producten niet goed in Europa kan verkopen. Veel specifieke maatregelen zijn reacties op berichten over incidenten in de media. Verontwaardiging over een patiënt die buiten de boot valt leidt tot aanpassing van het systeem, maar daarmee wordt het systeem complexer en waarschijnlijk minder effectief.

Evidence based

Daarnaast wordt er nog teveel geredeneerd vanuit wat de partij vindt en hoe de partij zich wil profileren (niet alleen in verkiezingstijd). Dit gebeurt ondanks het feit dat bijvoorbeeld uit wetenschappelijk onderzoek of een (enquête-) rapport een andere conclusie beter is. Wij stellen voor om, heel simpel, meer dan nu het geval is te bespreken wat de beste oplossing zou zijn voor de Nederlandse burgers.

Korte-, middellange- en lange termijn

Daarnaast zouden maatregelen waar maar mogelijk altijd bekeken worden vanuit drie dimensies van korte-, middellange- en lange termijn. Toegepast op integratie en acceptatie bij autochtone en allochtone Nederlanders zou dat bijvoorbeeld zijn:

  • korte termijn – bijv. snel en hard ingrijpen bij onlusten in wijken; cameratoezicht versterken voor zolang als nodig
  • middellange termijn – buurtzorgers en observatieteams in de wijk; maatschappelijk werk; verzuimbegeleiding; actieve sollicatiebegeleiding
  • lange termijn  – alfabetisering, inburgering; kennis verspreiden over bevolkingsgroepen onderling en hun geloof en gebruiken vanaf de basisschool.

Transparantie

Vervreemding zal er altijd zijn. Beleidsmakers zullen dus altijd belastinggeld uitgeven zonder te voelen wat het echt waard is of besluiten nemen zonder te voelen wat de maatregelen voor echte burgers betekenen. Maar het kan wel zo min mogelijk. Den Haag moet kennelijk tegen zichzelf beschermd worden. We zijn niet voor landelijke referenda, maar voor ‘hyper-transparant’. Zonder transparantie worden er ondemocratische of zelfs onwettige deals gesloten door ministeries, partijen, lobbyclubs. Goede open data wordt daarom overal verplicht. En vervolgens hypertransparantie: welke wet werkt, welke subsidie levert iets op, wie geeft relatief veel geld uit, met wie is er gelobbyd voor dit besluit? Het gaat immers om onze stem en ons belastinggeld. Alleen met transparantie kan het vertrouwen weer terugkomen.

Loketten voor burgers, organisaties & ondernemers

De digitale overheid en andere publieke instellingen zijn nu nog teveel gericht op de eigen processen per instelling, ministerie, subsidiegever e.a. Dezelfde gegevens moeten  keer op keer worden aangeleverd, vaak per instelling weer net anders. De eigen voordelen per instelling, zoals kostenbesparing door efficiency, wegen nu nog te zwaar.

Er zullen daarom versneld portals moeten komen waar burgers, bedrijven en organisaties éénmalig hun informatie aanleveren en daarop bijwerken. Overheden en andere publieke instellingen kunnen daar de informatie ophalen, binnen de gewenste instellingen van privacy en concurrentiegevoeligheid. Voorbeeld: de honderden innovatieloketten kunnen kandidaten zoeken en hun regeling aanbieden, in plaats van omgekeerd. 

Nu nog een loket per instelling

De digitale overheid is nu nog teveel gericht op de eigen processen per instelling, ministerie, subsidiegever e.a. Dezelfde gegevens worden keer op keer aangeleverd, maar vaak per instelling weer net anders. De eigen voordelen per instelling, zoals kostenbesparing door efficiency, wegen nu nog te zwaar. En het aantal loketten is nog veel te hoog.

Portal voor bedrijven en organisaties

Er zal daarom een portal moeten komen voor bedrijven en organisaties waarmee zij informatie één keer opslaan en vervolgens ter beschikking stellen aan derden bij aanvragen. Overheden en andere publieke instellingen kunnen daar de informatie ophalen, binnen de gewenste instellingen van privacy en concurrentiegevoeligheid. Denk aan informatie voor vergunningen, innovatiesubsidies e.a. Andere voorbeelden zijn de verplichte instanties als CBS e.d. Een voorbeeld: de honderden innovatieloketten kunnen kandidaten zoeken en hun regeling aanbieden, in plaats van omgekeerd. Dit zal tot gevolg hebben dat de instanties meer moeten samenwerken op het gebied van standaardisatie van data, formats e.a.

Portal voor burgers

Een vergelijkbare portal zal worden ontwikkeld voor burgers, waar aanvragen, uitkeringen, subsidieaanvragen voor zonnepanelen en vergunningen kunnen worden ingediend en gevolgd. Dit is o.a. een punt in de zorg. Mantelzorgers zijn vaak wekelijks uren bezig met zaken uitzoeken, aanvragen en verantwoorden. Een dergelijke portal wordt mogelijk door andere noodzakelijke maatregelen in de zorg, zoals standaardisatie. Belangrijke functie in deze portal is de mogelijkheid om rechten eenvoudig te beheren: wie mag wat zien, en wat niet. Op termijn is dit uitbreidbaar richting websites die toegang vragen tot persoonlijke gegevens.

Echte loketten blijven

Tegelijkertijd zal een redelijk minimum aan fysieke kantoren moeten gegarandeerd waar de ‘niet-digitalen’ (1,2 miljoen), maar ook bijv. buitenlanders of asielzoekers terecht kunnen. Een voorbeeld: de ‘blauwe envelop’ van de Belastingdienst zal moeten blijven zolang dat nodig is om iedereen te bereiken. De Belastingdienst wil iets van de burger, en heeft dus zelf de plicht de informatie te brengen; het is niet de plicht van de burger de informatie te halen. Dit geldt ook voor banken, ziekenhuizen e.a. instellingen. Ons voorstel is om in elke woonkern of wijk of klein dorp een minimum voorziening te garanderen van bibliotheek-postkantoor-bank-zorgpost.

Burgers & bedrijven aan de slag; overheid faciliteert

Burgers en bedrijven bedenken tegenwoordig zelf veel oplossingen in de zorg, energie, voedsel. Daarvoor organiseren zij zich in grotere of kleinere verenigingen, coöperaties of collectieven. De overheid zegt dit te stimuleren, maar houdt nog te vaak toch regie. De overheid zal moeten leren te faciliteren en samen te werken. Zo kunnen burgers, bedrijven en organisaties meedenken bij wetsvoorstellen, projecten of subsidies om deze te becommentariëren of beoordelen. Lobby-partijen zijn in zo’n scenario gewoon één van de partijen die meedenken, maar dan op een transparante manier. 

Trends

Burgers en bedrijven bedenken zelf veel oplossingen (zorg, energie, voedsel) en voeren die ook uit. De overheid zegt dit te stimuleren, maar houdt nog te vaak de regie.

Samenwerking

Ook hier speelt ons thema samenwerking. Het is van belang niet steeds in elke wijk of coöperatie het wiel opnieuw uit te vinden. Elke keer weer leren van beste oplossingen en die verder ontwikkelen. Dus ook hier ‘continue ontwikkelen’, met steeds een betere versie; en niet steeds een andere versie.

.. van ons allemaal

Ook is het van belang de solidariteit in de gaten te houden. Worden er ook zorg- en energiecollectieven opgericht in de arme wijken in Rotterdam? ‘Burgerinitiatief’ is geen ander woord voor ‘ieder voor zich’ en het is ook geen hoopopgeleide blanken-feestje.

Rol van de overheid

De overheid zal moeten leren meer te faciliteren en samen te werken. Daarnaast kan het helpen om oplossingen te vertalen en te verspreiden over landelijke netwerken.

Burgers, bedrijven en organisaties werken samen voor de overheid

Omgekeerd kunnen burgers, bedrijven en organisaties bijdragen aan de overheid wanneer zij in een vroeg stadium kunnen reageren op wetsvoorstellen, projecten of subsidies en deze (blind) te kunnen becommentariëren of beoordelen. Er lopen nu wat initiatieven bij Sociale Zaken, maar dat zou breder uitgerold kunnen worden. Lobby-partijen zijn in zo’n scenario gewoon één van de partijen die meedenken, maar dan op een transparante manier.

Ontwikkelingssamenwerking

Ook voor ontwikkelingssamenwerking betekent het dat we waar mogelijk zullen samenwerken met projecten die door burgers en lokale bedrijven zijn opgezet en worden onderhouden. Microfinanciering, crowdfunding e.a. financieringsmogelijkheden zullen met garanties en kennis worden gestimuleerd.

Democratie, lobbyen, journalistiek

Het samenspel van regering, parlement en rechterlijke macht functioneert onvoldoende. De verschillende onderdelen functioneren onvoldoende zelfstandig en gescheiden. Daarnaast is de ondemocratische inmenging van lobbypartijen, als bijv. VNO-NCW e.a. commerciële partijen, teveel een vanzelfsprekend maar verborgen onderdeel van het democratisch proces geworden. Regelmatig wordt daarbij informatie achtergehouden, worden adviezen van de Raad van State genegeerd en wordt zelfs de wet overtreden! Wij willen terug naar een zo zuiver mogelijke ‘werkverdeling’, die het democratisch evenwicht herstelt tussen wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht (trias politica). Landelijke referenda zijn voor ons geen lapmiddel voor een onvoldoende werkende democratie.

Democratische principes: van D66 naar D16

De democratische principes moeten kennelijk herbevestigd worden. Veel partijen, w.o. zelfs D66, zijn afgestompt of bedrijven ook ‘realpolitik’. Naast de rol van de Eerste Kamer is ook de zelfstandigheid van de Tweede Kamer een belangrijk onderwerp door hun verwevenheid met lobbypartijen maar ook de te nauwe samenwerking met de regering. De controlerende taak van onze parlementsleden kunnen we kennelijk onvoldoende aan hen overlaten. Zij werken immers te vaak voor hun fractievoorzitter, en niet voor ons. Ook VNO-NCW, dat regelmatig samen met de regering bespreekt hoe zij het Parlement kunnen beïnvloeden, zal weer een echt democratische transparante rol moeten krijgen.

Het trio vindt elkaar iets te aardig

De trias politica, rolverdeling tussen regering, parlement en rechterlijke macht werkt onvoldoende. Naast de rol van de Eerste Kamer is ook de zelfstandigheid van de Tweede Kamer een belangrijk onderwerp door hun verwevenheid met lobbypartijen maar ook de te nauwe samenwerking met de regering. Achter gesloten deuren wordt er teveel samengewerkt, terwijl deze driehoek alleen werkt door een gezonde afstand en daarmee spanning. Wij willen terug naar een zo zuiver mogelijke ‘werkverdeling’, die het democratisch evenwicht herstelt tussen wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht (trias politica).

Regering overtreedt wetten

Leden van de regering, maar ook ambtenaren op landelijk en gemeentelijk niveau overtreden regels en wetten. Soms gebeurt dit met de beste bedoelingen, bijv. om een zorginstellingen te helpen doorstarten. Andere keren gebeurt dit om de eigen doelen te bereiken, dan wel door te drukken. En dan kan het zomaar gebeuren dat een Zelfstandig Bestuurs Orgaan wordt overruled door een minister om tegen de wet in te handelen. De Bonnetjes-affaire was ook een ontluisterend voorbeeld van hoe het werkt, zelfs bij Justitie! Ook hier schiet het Parlement te kort in haar democratische taak.

Platform voor Burgers&Democratie

Er komt daarom een Platform voor Burgers&Democratie waar burgers op hun beurt overheid en andere spelers in het publieke sector kunnen controleren die met onze stem en ons belastinggeld werken. Er zullen middelen en big data, (linked) open data e.a. ter beschikking gesteld worden om deze vragen te beantwoorden.
Zo zal alle informatie van de Tweede en Eerste kamer over besluitvorming en besluiten als verrijkte ‘open data’ beschikbaar worden gesteld. Daarmee wordt het mogelijk voor burgers, organisaties en journalisten om verkiezingsprogramma’s en verkiezingsuitspraken eenvoudig te vergelijken met stemgedrag en uitspraken die na de verkiezingen worden gedaan. Ook zullen burgers de werkelijke effecten van wetten e.a. besluiten moeten kunnen volgen en evalueren.

Verplicht lobbyparagraaf

Er zal een lobbyparagraaf moeten komen bij alle besluiten waar onze publieke belangen een rol spelen. Het gaat hierbij om wetten, wetenschappelijke artikelen, rapporten e.a. publieke documenten, maar ook overheidsinkoop, medicijnen e.a. hulpmiddelen. Medewerkers in de publieke sector moeten bijhouden en publiceren met wie zij gesproken hebben en in hoeverre de mening/belang van de gesprekspartners in de definitieve teksten terecht is gekomen. Hetzelfde geldt voor het melden van mogelijk belangen.

Kamerleden schijnen dit teveel gedoe te vinden. Het antwoord is simpel. Ten eerste is het nodig om het weggezakte vertrouwen in hun functioneren op te krikken. Ten tweede is het niet moeilijk om dit deels te automatiseren.

NB: Waar nodig zal er vanzelfsprekend rekening moeten worden gehouden met de nationale veiligheid en privacy regels.

Referenda: aanscherpen en uitbreiden bij gemeenten

Een referendum is geen vervanging voor een falende democratie, en ook geen oplossing. Ook zijn referenda geen antwoord op het het gevoel dat veel burgers hebben dat ze geen grip hebben op hun leven of dat de overheid niet functioneert of luistert. Onze instelling is dat de werking van de democratie verbeterd moet worden; niet om er een middel naast te zetten. Dus niet door losse issues burgers (schijn)macht geven, maar meer transparantie, kwaliteit en toezicht door burgers en bedrijven. Landelijke referenda maken het nog lastiger om te regeren gezien de coalities die in Nederland nou eenmaal nodig zijn. De vraag is ook of bij landelijke referenda de stem van ‘de Nederlandse burgers’ echt gehoord wordt, of alleen die van de actieve minderheid.

Even wat theorie

Wikipedia: Referenda kunnen bindend of niet bindend zijn. Bij een bindend referendum wordt, meestal bij een hogere dan een vooraf vastgestelde minimale opkomst, de uitslag overgenomen. Bij een niet bindend of adviserend referendum wordt de uitslag beschouwd als een advies aan de volksvertegenwoordiging en kan het overgenomen worden. Dat is meestal ook het geval. Referenda zijn er daarnaast in soorten:

  • Een raadplegend referendum is een door de politiek aangevraagd referendum. Dat kan door het bestuur zijn of door de volksvertegenwoordiging.
  • Een correctief referendum is een door de bevolking aangevraagd referendum waarbij gestemd wordt over een reeds genomen besluit van de volksvertegenwoordiging. Het kan al of niet bindend zijn. In het laatste geval is het een correctief raadgevendreferendum
  • Een keuzereferendum is een referendum waarbij niet voor of tegen een bepaald voorstel gestemd kan worden, maar gekozen kan worden tussen alternatieven. Dat kan zijn aansluiting bij de ene of de andere gemeente, bouwplan A of bouwplan B, of een burgemeestersreferendum, zoals het burgemeestersreferendum in Nederland.
  • Een volksinitiatief is de mogelijkheid voor burgers zelf iets op de politieke agenda te zetten. Vaak wordt geëist dat een minimaal aantal mensen dit initiatief ondersteunen.

Huidige referenda

De huidige regels voor referenda moeten snel worden aangescherpt: de drempel bij aanvragen, opkomstpercentage en het verschil tussen voor en tegen zou omhoog moeten. We zouden kunnen afspreken dat de verhouding bijv. minimaal 60%-40% van de uitgebrachte stemmen moet zijn. Daarnaast zouden de referenda alleen moeten gaan over interne aangelegenheden. Internationale verdragen lenen zich hier niet voor. Als het met deze aanpassingen niet werkt, moeten referenda afgeschaft worden.

Referenda worden waardevoller als mensen geïnformeerd zijn en we echte discussies kunnen voeren

Bij het Brexit referendum maar ook bij het Oekraïne referendum bij ons is dat burgers het lastig vinden om precies te snappen waar het over gaat (reden waarom de tegenstanders zeggen dat je dit soort issues dus ook niet aan burgers moet vragen maar aan professionele volksvertegenwoordigers). Wij denken dat we, referendum of niet, sowieso een platform moet komen om echte discussies te kunnen voeren. Een raad van wetenschappers en journalisten waken daarbij over de kwaliteit en spelregels.

Raadgevend is dus niet meer dan raadgevend

Ook moet het ‘raadgevend’ serieus genomen worden. De regering moet gewoon vanaf het begin duidelijk maken dat het de raad ter harte zal nemen, maar misschien iets anders zal beslissen, vanuit haar democratische bevoegdheid. Bij het Oekraïne referendum had het kabinet Rutte de dag na de aanvraag moeten zeggen: ‘bedankt, maar wij gaan mogelijk iets heel anders beslissen’. Transparant. Nu heeft het zich zelf in een onnodig lastige positie gewerkt.

Preferendum

Een preferendum is een ook een referendum, maar met meer keuzemogelijkheden dan ja of nee. En daarmee biedt het de mogelijkheid om beter te weten te komen wat de de verschillende wensen of meningen zijn van de Nederlandse bevolking. (Verder lezen op Wikipedia) Wij zijn voor het gebruiken van preferenda, waar mogelijk.

Beperking tot gemeenteniveau

Uitbreiding van referenda komt er wat ons betreft voorlopig alleen voor zaken op gemeenteniveau. Daarbij is de relatie duidelijker tussen de stem die wordt gegeven en de directe consequenties voor de kiezende burger. De motieven zijn daarbij dan waarschijnlijk ook relevanter. Een motief als ‘stemmen tegen dit kabinet of de EU’, zoals meespeelde bij het Oekraiene referendum, is minder relevant bij het stemmen voor een nieuw voetbalstadion waarbij de gemeente financiële garanties wil geven.

Ons voorstel is om eerst deze maatregelen uit te voeren: democratisch platform, betere landelijke referenda, meer gemeente-referenda. Als blijkt dat dat niet voldoende is, dan zullen we deze instrumenten verder moeten ontwikkelen.

Journelastiek

Dit Platform voor Burgers&Democratie is ook nodig omdat veel journalisten zo verweven zijn met regering en parlement dat zij onvoldoende kritisch zijn geworden. Zo accepteren zij bijvoorbeeld dat verkiezingsbeloftes en regeren los van elkaar staan. Of spreken vol bewondering over hoe een regering of minister iets voor elkaar heeft gekregen, ook als dat op een ondemocratische manier is gebeurd. Hun maatschappelijke rol lijkt te zijn uitgeruild tegen een goede band met ministers en partijleiders.

Het vertrouwen in de journalistiek is daardoor bijzonder laag.  Echt kritische vragen en investeren in onderzoeksjournalistiek komt nu vooral voor bij de nieuwe journalistieke platforms als de Correspondent, Follow the Money, Jalta e.d.

NB: We hebben het hier overigens niet over de gratis reclamespotjes voor de VVD bij het Correspondent’s diner, Zomergasten en Witteman (Publieke omroepen) in een verkiezingsjaar.

MiljoenenNotabene

MiljoenenNotabene

miljoenennotaHet is Prinsjesdag en in de aanloop naar de verkiezingen op 15 maart 2017 worden we overspoeld met goed nieuws en cadeautjes. Een deel van de juichende berichten komt interessant genoeg van journalisten. Wij van Partij Bonte Koe houden van transparantie en de zaken weergeven zoals ze zijn. Daarom hierbij als tegenwicht hierbij nog wat andere ‘feiten’.

De alternatieve miljoenennota

Rekenkamer en kwaliteit overheid

  • De Algemene Rekenkamer velde dit jaar een zwaar oordeel over de bedrijfsvoering van de Rijksoverheid. Maar liefst drie ‘ernstige onvolkomenheden’ zijn woensdag aan het licht gebracht in het kader van de jaarlijkse Verantwoordingsdag. Daarnaast is het in veel gevallen ‘moeilijk te doorgronden wat de resultaten zijn van de inzet van publiek geld’. Een ernstige onvolkomenheid is het zwaarste oordeel dat het Hoge College van Staat in huis heeft. Minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën toonde zich desondanks tevreden; de overheidssschuld en het begrotingstekort zijn gedaald. (FD)
  • Het ministerie van Defensie heeft dit jaar van de Algemene Rekenkamer een ‘ernstige volkomenheid’ op het rapport gekregen. De operationele gereedheid door een gebrekkig materieelbeheer is onvoldoende. Voor het eerst kan het kabinet daarom niet voldoen aan de doelstelling om het Nederlandse en bondgenootschappelijke grondgebied te verdedigen, beaamt minister Jeanine Hennis (VVD) (FD)
  • Het ministerie van Financien heeft dit jaar van de Algemene Rekenkamer ook een ‘ernstige volkomenheid’ op het rapport gekregen. De Belastingdienst heeft de zaken onvoldoende op orde. Vanwege hardnekkige ICT-problemen waarschuwt de Rekenkamer dat de instantie niet in staat is om een stelselherziening of ingrijpende wijzigingen in de belastingwetgeving tijdig te accommoderen. (FD)
  • Het ministerie van Veiligheid en Justitie heeft dit jaar van de Algemene Rekenkamer ook een ‘ernstige volkomenheid’ op het rapport gekregen. Daar betreft het financiële beheer bij het ministerie van Veiligheid en Justitie. (FD) Plus natuurlijk alle andere problemen. Zo heeft de politie heeft nog zeker 2 jaar nodig om alle agenten met een vertrouwensfunctie te screenen. Al die tijd bestaat het risico dat politiemedewerkers onterecht toegang krijgen tot gevoelige informatie. 3.359 agenten moeten aanvullend gescreend moeten worden. Een deel van die politiemensen krijgt, vanwege de personele reorganisatie, voor het eerst een vertrouwensfunctie. Zij kunnen niet aan de slag voordat ze gescreend zijn. Een ander deel werkt nu al met gevoelige politiedossiers.
  • Het lukt het UWV alsmaar niet om de werkachterstand bij fraudemeldingen weg te werken. Het zijn er nu nog steeds 44.000; het leek minder maar er doken er ineens 21.000 op, en nou komt het, door een fout in het systeem.
  • Het is 2016 en debatten in de Tweede Kamer gingen jarenlang om pijnlijke bezuinigingen. Nu ‘vindt’ het Ministerie van Financiën de laatste tijd ineens miljarden zodat in dit verkiezingsjaar extra veel mensen blij gemaakt kunnen worden. Wij zijn blij dat we geen aandelen hebben in een bedrijf dat zo geleid wordt.

Daklozen en armoede

  • Het CBS meldt dat het aantal daklozen met 74% is gestegen in de afgelopen 6 jaar. Er waren in 2015 31.000 daklozen; 13.000 zijn allochtonen. Dat zal niet helpen bij hun integratie en het omarmen van de Nederlandse normen en waarden.
  • Rijke en arme kinderen spelen steeds minder samen. Rijke kinderen gaan naar sport en muziekschool. Ouders van arme kinderen kunnen dat niet betalen. 1 op de 9 kinderen groeit op in armoede. Een ander cijfer is 400.000 kinderen: dat is de complete bevolking van Utrecht en Venlo samen. Dat betekent: niet altijd warm eten, niet naar een verjaardag omdat je geen geld hebt voor een cadeau of je op school ziek melden op je verjaardag omdat je geen geld hebt om te trakteren.
  • Sinds het crisisjaar is het aantal miljonairs gestegen van 87.700 naar 107.700; een stijging van bijna een kwart.

Duurzaamheid

  • Nederland bungelt al een aantal jaar onder aan de lijstjes van meest duurzame landen in Europa. Het CBS meldt dat het aandeel groene energie is nauwelijks gestegen (26-05). Ons kabinet vindt het iets voor de volgende formatie. Het loopt immers zo vaart niet, met dat klimaat.

Zorgkosten

  • Kosten in de zorg zijn minder gestegen. Dat is goed nieuws. Wat heeft geholpen is dat 10% van de Nederlanders in 2016 zorg heeft gemeden; dat zijn 1.680.000 mensen zoals u en ik. Gelukkig staat maar een zesde van de ziekenhuizen en verpleeghuizen staat onder extra toezicht vanwege zwakke financiën. En de ambulances komen steeds vaker laat bij spoed; zij hebben het drukker gekregen doordat ouderen meer thuis blijven wonen, en ze krijgen niet meer geld. En als de ambulances bij de eerste hulp aankomen dan is er vaak een opnamestop, en moeten ze naar een ander ziekenhuis. Gelukkig wordt tijdens de jaarlijkse trip van zorgbestuurders, ambtenaren van het ministerie, farmaceuten en zorgverzekeraars elke keer benadrukt dat ze elkaar scherp zullen houden in het belang van de burger! Proost!
  • Er staan trouwens in ziekenhuizen 44 PET-scans, terwijl er maar 9 nodig zijn. PET-scans kosten per stuk 3 miljoen. Ook zijn er 5 tot 10 dure operatierobots teveel. De oorzaak lijkt een ‘technologische wedloop’ in de strijd om de gunst van de patient. (Nu.nl) Gelukkig heeft dit kabinet de stijging van de zorgkosten wel verminderd (de stijging dus). Aan de eigen bijdrage kan helaas niet gemorreld worden, vindt Schippers.

EU, draagvlak & Timmermans

  • Timmermans kreeg 10 jaar geleden als staatssecretaris een WRR Rapport aangeboden waarin zorgen werden geuit over het afnemende draagvlak voor de EU. Het is nu 2016. Gelukkig gaat hij zich de komende tijd inspannen om dat draagvlak alsnog te verbreden. En om dat te kunnen doen zet hij alles op alles om Juncker te vervangen.
  • Volkswagen e.a hebben sjoemelsoftware gebruikt. In de VS moet Volkswagen 15 miljard betalen. In Nederland heb ik opvallend weinig gehoord van onze regering. U? Zou er iets afgesproken zijn tussen Rutte en Merkel? De vraag is: wat hebben we geruild voor het accepteren van de verslechtering van het milieu, de toename van fijnstof en daarmee longziektes e.d.? Dat moet wel iets heel moois zijn!

Economie

  • Ondanks de grote stijging in het aantal faillissementen heeft het kabinet bijzonder weinig gedaan voor het MKB noch voor de medewerkers van die failliete bedrijven. Wel hebben ze grote bedrijven en banken geholpen, al dan niet met belastingdeals. Vervolgens hebben ze de banken opgeroepen om niet alleen de eigen financiële positie te verbeteren met bijna gratis geld uit Brussel, maar ook om weer wat actiever te worden in de kredietverlening. De toonzetting is steeds iets als ‘nou jongens, doe niet zo flauw; de anderen mogen ook meespelen …’
  • Het kabinet heeft gesnoeid in de winter (strak bezuinigd en hervormd tegelijkertijd). We zijn wel toekomstbestendiger geworden, maar lopen nu 3 jaar en een paar honderdduizend banen achter (ING rapport). En de rituele oproep van Dijsselbloem aan banken en bedrijven om wat aan kredieten en koopkracht te doen heeft gek genoeg niet gewerkt. Het kabinet wilde weer het braafste jongetje van de klas zijn, waarbij Dijsselbloem ijverig het schoolbord schoonmaakte voor juffrouw Merkel.
  • Terwijl de startups al toe zijn aan een volgende generatie (complexere producten, langere ontwikkeltijden, hogere investeringen), zijn onze kabinetsleden zijn eindelijk op stoom gekomen met zichzelf te profileren rondom startups. Dit doen ze goed, samen met Neelie (vriend van Mark) en een prins. Het geval wil alleen dat de Nederlandse overheid slecht scoort in bijdrage aan innovatie, o.a. in het MKB in landbouw sector. De innovatie komt van de bedrijven zelf. En het is economisch gezien ook nog veel slimmer is om de zogenaamde snelle groeiers te steunen; zij zorgen namelijk voor de banengroei.
  • Over MKB gesproken: McDonalds heeft dit jaar voor bijna 0% rente kunnen lenen omdat de ECB bedrijfsobligaties opkoopt. De kredietaanvraag van Henkie’s Patat om de keuken uit te breiden bij zijn bank in Putten loopt nog.

Cordon sanitaire rondom de PVVD?

  • De PVV is met het gedoogkabinet in 2011 in het zadel geholpen door Rutte en Verhagen (CDA). Wilders verscheen plotseling in goede doelen shows, en stemmen op de PVV was ineens acceptabel geworden (anders deden ze toch niet mee in Den Haag?). Mede daardoor zijn ze daarna als een pijl gestegen. Na alles wat Wilders heeft gezegd over kopvoddentaks, ‘minder, minder’ etcetera, sluit VVD samenwerking met de anti-islampartij PVV ook in 2016 niet uit. Het cordon sanitaire zal moeten worden uitgebreid met de VVD. PVV & VVD: eerlijke partijen die de waarheid durven zeggen over de islam en moslims!
  • Bij een volgende poging om een Nederlander in de Veiligheidsraad gestemd te krijgen moeten we dan alleen iemand van de Nederlandse Antillen sturen; die zijn internationaal gezien niet door dit gedoog besmet.

Turkije en onze standvastige regering

  • Rutte wordt door journalisten bejubeld om zijn vaardigheden. Hij kan bijvoorbeeld tegelijkertijd Erdogan tevreden stellen als Ebru Umar het gevoel geven dat hij er helemaal voor haar is. Er zijn niet veel mensen die dat willen kunnen. U?
  • De staatsgreep in Turkije vond plaats op 15 juli. Meteen daarna begonnen in Nederland bedreigingen en aanvallen op Turkse personen en instellingen die de Turkse overheid ook in Turkije aan het wegzuiveren is. Op 14 september heeft minister Asscher een gesprek met een aantal Turkse organisaties. Dat is ruim twee maanden later. Gelukkig was het niet urgent en typeerden woordvoerders van de organisaties de ontmoeting als goed en prettig.

Conclusie

Naast het feestgedruis zijn er dus ook andere geluiden mogelijk over het functioneren van onze regering. Maar: het begrotingsgekort van de nationale overheid is wel gedaald! En Frits Wester en veel andere journalisten vinden dat het kabinet het toch goed heeft gedaan: ‘ze kunnen tevreden zijn!’.

U ook?

Wij denken dat dit beter kan. Wij denken dat onze stem en ons belastinggeld beter besteed kunnen worden. Kijkt u eens voorzichtigjes naar Partij Bonte Koe!

Schrijf u in op onze nieuwsbrief. Dan houden wij u op de hoogte.